Je hebt vast weleens gelezen dat er plastic in je bloed zit, en dat is niet overdreven: wetenschappers vinden het inderdaad terug, in bloed, longen en zelfs in hersenweefsel. Logisch dat je dan wilt weten hoe je ervan afkomt. Het eerlijke antwoord is minder simpel dan veel artikelen je willen laten geloven: er bestaat geen bewezen manier om microplastics die al in je lichaam zitten actief te verwijderen. Wat wél goed onderbouwd is, is hoe je voorkomt dat er nog meer bijkomt. Dat is waar dit artikel je concreet mee helpt.
In het kort
- Microplastics zijn aangetoond in menselijk bloed, longen en hersenweefsel, maar wetenschappers hebben nog geen bewezen manier gevonden om ze actief uit je lichaam te verwijderen.
- Je lichaam voert microplastics van nature af via ontlasting en, in mindere mate, urine; dit is een natuurlijk proces, geen extra “detox” die je kunt versnellen.
- Populaire adviezen zoals glutamine, collageen of bottenbouillon als “microplastic-detox” zijn niet wetenschappelijk onderbouwd; geen enkele studie toont aan dat ze werken.
- Wat wél goed bewezen helpt, is je blootstelling verlagen: kraanwater in plaats van flessenwater, minder bewerkt voedsel, geen eten opwarmen in plastic, en losse thee in plaats van plastic theezakjes.
- Officiële instanties zoals het RIVM en de Gezondheidsraad noemen microplastics een reden voor voorzorg, maar benadrukken dat er nog te weinig bekend is om in paniek te raken.
Wat we inmiddels weten over microplastics in je lichaam
Onderzoekers van de VU Amsterdam vonden in 2022 bij 17 van de 22 onderzochte, gezonde bloeddonoren meetbare hoeveelheden plastic in het bloed, vooral PET-plastic (van drinkflessen), polystyreen (van voedselverpakkingen) en polyethyleen (van plastic tasjes). Een vervolgstudie uit 2024, met een grotere groep van 68 deelnemers, bevestigde dit beeld. Die tweede studie verscheen enkele weken na het overlijden van medeauteur Dick Vethaak, een van de pioniers van dit onderzoeksveld in Nederland.
Bij zijn eerste bevindingen in 2022 zei Vethaak: “This is the first time we have actually been able to detect and quantify such microplastics in human blood… This is proof that we have plastics in our body — and we shouldn’t.” Zijn onderzoek liet destijds nog veel vragen open: verlaten de deeltjes het lichaam via de gal, of hopen ze zich op in bepaalde organen?
Een deel van die vraag is inmiddels beantwoord, en niet per se geruststellend. Een studie uit 2025 vond microplastics in menselijk hersenweefsel, in hoeveelheden die grofweg overeenkomen met een lepel plastic, en zeven tot dertig keer hoger dan in lever of nieren. Bij mensen met een dementiediagnose lag de concentratie ongeveer drie tot vijf keer hoger dan bij cognitief gezonde personen. Belangrijk om hierbij te weten: de onderzoekers zelf benadrukken dat dit geen bewijs is dat microplastics dementie veroorzaken. Dementie zelf gaat namelijk gepaard met een verminderde werking van de bloed-hersenbarrière, wat evengoed zou kunnen verklaren waarom er meer plastic wordt aangetroffen. Oorzaak en gevolg zijn hier dus nog niet uit elkaar te trekken.
Zo voert je lichaam microplastics van nature af
Het is niet zo dat plastic voor altijd in je lichaam blijft zitten. Wetenschappers vinden microplastics terug in ontlasting en, in mindere mate, in urine, wat erop wijst dat je darmen de belangrijkste natuurlijke uitweg zijn en je nieren een secundaire rol spelen.
Dat is een normaal, doorlopend proces van je lichaam, geen speciale functie die je kunt “activeren.” Er is één kanttekening die het vermelden waard is: uit onderzoek naar BPA, een chemische stof die in bepaalde soorten plastic zit, bleek dat deze stof ook via zweet het lichaam kan verlaten. Let op het verschil: BPA is een opgeloste chemische stof, geen vast microplasticdeeltje, dus deze bevinding zegt niets over of zweten ook vaste plasticdeeltjes afvoert. Sporten of naar de sauna gaan is sowieso gezond, maar presenteer het niet als een bewezen manier om microplastics kwijt te raken.
Waarom “plastic detox” met supplementen een mythe is
Zoek je online naar manieren om microplastics te verwijderen, dan kom je al snel adviezen tegen om dagelijks drie tot vijf gram glutamine te nemen, of collageen en bottenbouillon toe te voegen aan je dieet, omdat dit je darmwand zou versterken en zo microplastics zou helpen afvoeren. Dat advies klinkt overtuigend, maar houdt bij nader onderzoek geen stand.
Een systematische review van tien klinische studies naar glutamine en darmdoorlaatbaarheid vond over de hele linie géén significant effect, met alleen bij kortdurend, hoog gedoseerd gebruik een aanwijzing voor verbetering, ruim boven de hoeveelheden die in dit soort adviezen worden genoemd. En geen van deze studies onderzocht ook maar iets over microplastics: het is een aanname die is doorgeplakt op onderzoek dat over iets anders ging. Voor collageen of bottenbouillon in combinatie met microplastics is in het geheel geen onderzoek te vinden.
Ook oplosbare vezels, vaak aangeprezen als “wondermiddel” omdat ze galzuren binden, zijn minder bewezen dan het klinkt. De enige studie die daadwerkelijk een verhoogde uitscheiding van microplastics liet zien, gebruikte chitosan, een vezel uit schaaldieren, en dat onderzoek was bij ratten, niet bij mensen. Voor de vezels die meestal wél worden aangeprezen, zoals psylliumvezels, chiazaad en lijnzaad, ontbreekt vergelijkbaar bewijs.
De meest gezaghebbende bron die deze exacte vraag onderzocht, een wetenschappelijke publicatie van artsen aan de universiteiten van Toronto en Ottawa, concludeert dat het bewijs voor het actief verwijderen van microplastics uit het lichaam “schaars blijft,” en dat zelfs zweten hooguit beperkt potentieel heeft. Geen enkele officiële gezondheidsinstantie, niet het RIVM, niet de Gezondheidsraad, niet de Voedingscentrum, beveelt een supplement of vezel aan om microplastics te verwijderen. Die afwezigheid is veelzeggend: als een dergelijk advies stevig onderbouwd was, zou je het daar wél terugvinden.
Wat wél bewezen helpt: minder blootstelling
Omdat verwijderen (nog) niet aantoonbaar werkt, ligt de winst in het voorkomen. En dat is goed nieuws, want dit deel van het advies is wél stevig onderbouwd.
Drink kraanwater in plaats van water uit plastic flessen. Onderzoek naar de jaarlijkse inname via drinkwater laat een verschil zien van ongeveer 90.000 deeltjes per jaar bij flessenwater tegenover zo’n 4.000 bij kraanwater, een factor twintig. Kies daarnaast voor zo min mogelijk bewerkt voedsel: kipnuggets bleken in onderzoek circa dertig keer meer microplastics te bevatten dan verse kipfilet, simpelweg omdat voedsel bij elke industriële verwerkingsstap opnieuw met plastic in aanraking komt.
Verhit geen eten in plastic bakjes of verpakkingen, ook niet als ze “magnetronbestendig” zijn: warmte versnelt de afgifte van microplastics aanzienlijk. Gebruik voor de magnetron liever glazen of keramische schalen. Let ook op bij blikvoeding: in een studie waarbij mensen vijf dagen lang soep uit blik aten, steeg de concentratie BPA in hun urine met ruim duizend procent, door de plastic coating aan de binnenkant van het blik.
En dan het theezakje. Eén piramidevormig plastic theezakje kan tot 11,6 miljard microplastics en 3,1 miljard nanoplastics afgeven in je kopje thee. Schakel over op losse thee met een metalen zeefje, of gebruik theezakjes van papier.
Ook je huis speelt mee. Synthetisch textiel zoals fleece en polyester geeft bij het wassen microvezels af; wassen op lagere temperaturen en in een volle machine vermindert dat. Kies waar mogelijk voor natuurlijke materialen zoals katoen, wol of linnen. Een HEPA-filter kan het grootste deel van rondzwevende deeltjes uit de lucht in je huis halen, al is nog niet aangetoond of dat ook daadwerkelijk leidt tot minder microplastics in je lichaam.
Praktisch stappenplan voor vandaag
Begin met de aanpassing die het meeste verschil maakt voor het minste moeite: schakel over op kraanwater in plaats van flessenwater. Vervang daarna geleidelijk je plastic theezakjes door losse thee, en warm geen eten meer op in plastic bakjes.
Kies bij de boodschappen vaker voor onbewerkte producten in plaats van kant-en-klare, sterk verwerkte alternatieven, en bewaar restjes in glas of RVS in plaats van plastic vershoudbakjes. Was synthetische kleding minder vaak, op lagere temperaturen en in een volle trommel. Dit soort aanpassingen stapelt zich op: je hoeft niet alles in één keer te veranderen om verschil te maken.
Veelgestelde vragen over microplastics uit je lichaam
Bestaat er een bewezen manier om microplastics uit je lichaam te verwijderen?
Nee, niet op dit moment. De meest gezaghebbende recente publicatie over dit onderwerp concludeert dat bewijs voor actieve verwijdering schaars is. Wat wel goed onderbouwd is, is dat je je verdere blootstelling flink kunt verlagen.
Werkt een glutaminesupplement tegen microplastics?
Nee, daar is geen bewijs voor. Onderzoek naar glutamine en darmdoorlaatbaarheid laat over de hele linie geen significant effect zien, en geen van die studies onderzocht microplastics specifiek.
Helpt zweten of sporten om microplastics kwijt te raken?
Voor de chemische stof BPA is aangetoond dat die via zweet het lichaam kan verlaten. Voor vaste microplasticdeeltjes is dat niet aangetoond. Sporten blijft om andere redenen natuurlijk gezond, maar zie het niet als een bewezen manier om plastic “uit te zweten”.
Is het gevaarlijk dat er microplastics in mijn lichaam zitten?
Dat weten wetenschappers nog niet zeker. Het RIVM en de Gezondheidsraad noemen microplastics een reden voor voorzorg en roepen op tot meer onderzoek, maar benadrukken tegelijk dat er nog te weinig bekend is om in paniek te raken. Maak je je vanwege gezondheidsklachten zorgen, bespreek dat dan gerust met je huisarts.
Wat is de snelste manier om mijn blootstelling aan microplastics te verlagen?
Overstappen van flessenwater naar kraanwater heeft het grootste, best onderbouwde effect voor de minste moeite. Daarna volgen: minder bewerkt voedsel, geen plastic verhitten, en losse thee in plaats van plastic theezakjes.
Conclusie: geen quick fix, wel een reëel verschil
Er is geen bewezen manier om microplastics die al in je lichaam zitten actief te verwijderen, ondanks wat sommige “detox”-adviezen beweren. Glutamine, collageen en bottenbouillon zijn daar geen uitzondering op: leuk klinkend, niet onderbouwd. Wat wel echt werkt, is je blootstelling verlagen: kraanwater drinken, minder bewerkt voedsel eten, niet verhitten in plastic en losse thee kiezen. Geen wondermiddel, wel een reëel en haalbaar verschil.
Bronnen
- Leslie, H.A., van Velzen, M.J.M., Brandsma, S.H., Vethaak, A.D., Garcia-Vallejo, J.J., Lamoree, M.H. (2022). Discovery and quantification of plastic particle pollution in human blood. Environment International 163:107199.
- Van Velzen, M.J.M., Leslie, H.A., Lamoree, M.H. et al. (2024). Quantitation of micro and nanoplastics in human blood: a follow-up study. Microplastics and Nanoplastics 4:12.
- Nihart, A.J., Garcia, M.A., Campen, M.J. et al. (2025). Bioaccumulation of microplastics in decedent human brains. Nature Medicine 31:1114-1119.
- Fabiano, N., Luu, B., Puder, D. (2025). Human microplastic removal: what does the evidence tell us? Brain Medicine, 4 maart 2025.
- Genuis, S.J. et al. (2012). Human Excretion of Bisphenol A: Blood, Urine, and Sweat (BUS) Study. Journal of Environmental and Public Health, artikel 185731.
- Abbasi, A., HaghighatLari, H. et al. (2024). A systematic review and meta-analysis of clinical trials on the effects of glutamine supplementation on gut permeability in adults. Amino Acids 56:60.
- Cox, K.D., Covernton, G.A. et al. (2019). Human Consumption of Microplastics. Environmental Science & Technology 53(12):7068-7074.
- Baechler, B.R., Milne, M. et al. (2024). Onderzoek naar microplastics in bewerkte versus onbewerkte eiwitproducten. Environmental Pollution.
- Hernandez, L.M. et al. (2019). Onderzoek naar micro- en nanoplasticafgifte door plastic theezakjes. Environmental Science & Technology.
- Carwile, J.L. et al. (2011). Canned Soup Consumption and Urinary Bisphenol A: A Randomized Crossover Trial. JAMA.
- Gezondheidsraad (2016). Advies over microplastics aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu.
- RIVM. Gevolgen voor de gezondheid van microplastics. Geraadpleegd via rivm.nl